*

Giới thiệuNghiên cứu lý luậnĐào tạo – Bồi dưỡngThực tiễnNhân vật – Sự kiệnDiễn đànQuốc tếTin tức Từ điển mở

Trang chủThực tiễnPhát triển quy mô sinh kế bền bỉ dựa trên tiềm năng tri thức phiên bản địa các tộc fan thiểu số làm việc vùng Đông Bắc

Phát triển quy mô sinh kế chắc chắn dựa trên tiềm năng tri thức bạn dạng địa những tộc fan thiểu số ở vùng Đông Bắc

(LLCT) –Sinh kế là hoạt động kiếm sống của con người trải qua việc sử dụng những nguồn lực (con người, từ nhiên, vật chất, tài chính, làng mạc hội…). Khi vận động sinh kế ham mê ứng, hoặc tránh được những tác động xấu đi từ môi trường xung quanh dễ bị tổn thương, đồng thời đảm bảo an toàn duy trì, cách tân và phát triển được các nguồn lực vào cả lúc này và sau này thì được xem là sinh kế bền vững. Bên trên cơ sở lý thuyết khung sinh kế bền vững DFID, nội dung bài viết phân tích về mô hình sinh kế bền vững dựa trên tiềm năng tri thức bản địa của đồng bào dân tộc bản địa thiểu số ở các tỉnh Đông Bắc vn trong quá trình hiện nay.

Bạn đang xem: Sinh kế là gì


*

Từ khóa: sinh kế bền vững, tri thức bạn dạng địa, dân tộc bản địa thiểu số, vùng Đông Bắc.

Vùng Đông Bắc tất cả 9 tỉnh: Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, lạng Sơn, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Giang, Quảng Ninh. Đây là vùng núi và trung du với khá nhiều khối núi với dãy núi đá vôi hoặc núi đất, tất cả độ cao khoảng tầm 100 – 150 m, tất cả vùng đồng bởi bị phân tách cắt vày gò đồi. Vùng Đông Bắc có tương đối nhiều sông tung qua, trong các số ấy các sông béo là sông Hồng, sông Chảy, sông Lô, sông Gâm (thuộc khối hệ thống sông Hồng), sông Cầu, sông Thương, sông Lục nam (thuộc hệ thống sông Thái Bình), sông Bằng, sông Kỳ Cùng… Vùng biển Đông Bắc là khu vực vực có tương đối nhiều đảo tốt nhất Việt Nam, sở hữu đến 2/3 số lượng hải hòn đảo của toàn quốc ta. Rừng vốn từng nhập vai trò đặc biệt quan trọng trong sinh kế, đời sống văn hóa truyền thống của phần nhiều các tộc tín đồ vùng Đông Bắc. Tuy phía bên trong vùng nhiệt độ nhiệt đới gió bấc ẩm, nhưng vì chưng địa hình cao, lại có tương đối nhiều dãy núi hình cánh cung lộ diện ở phía Bắc, buộc phải vào mùa Đông tất cả gió Bắc thổi mạnh, khôn cùng lạnh. Vùng núi nghỉ ngơi Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, tp. Lạng sơn có thể có những lúc nhiệt độ xuống dưới 0°C và có băng giá, thỉnh thoảng có tuyết rơi(1).

Vùng Đông Bắc có tầm khoảng 20 tộc tín đồ cùng sinh sống, vào đó, fan Tày, Nùng chỉ chiếm đa số. Các tộc fan ở Đông Bắc thuộc các nhóm ngôn ngữ: phái mạnh Á, Thái – Ka Đai, Hán – Tạng. Những tộc người nhóm ngôn từ Việt – Mường, Tày – Thái và Ka Đai cư trú đa số ở những huyện vùng thấp, nhóm ngôn ngữ H’mông – Dao với Hán – Tạng cư trú ở vùng cao.

1. định nghĩa sinh kế và sinh kế bền vững

Sinh kế

Năm 1983, vào công trình “Rural development: Putting the last first”, Chambers với Robert bao gồm thức thực hiện khái niệm “sinh kế”(2). Từ bỏ đó cho nay, những nhà khoa học và những cơ quan phát triển đã chào đón khái niệm này và nỗ lực đưa vào thực thi. Khung đối chiếu sinh kế bền bỉ của DFID định nghĩa: “sinh kế bao hàm các khả năng, các tài sản (bao gồm cả các nguồn lực vật hóa học và xóm hội) và các hoạt động quan trọng kiếm sống”(3).

Sinh kế bền bỉ được Robert Chambers với Gordon Conway (1992) tư tưởng như sau: “Sinh kế bao hàm năng lực, tài sản và các chuyển động kiếm sống. Một sinh kế bền bỉ là một sinh kế hoàn toàn có thể đối phó và phục sinh trước đa số sức ép và cú sốc, duy trì hoặc cải thiện năng lực, tài sản và cung cấp các thời cơ kiếm sống bền chắc cho thế hệ tiếp theo, đóng góp công dụng vào sinh kế của những người không giống tại địa phương cùng trên thế giới trong ngắn và dài hạn”(4).

Lý thuyết khung sinh kế bền chắc DFID

Khung so sánh sinh kế chắc chắn của Bộ cải tiến và phát triển Quốc tế Anh (Department for International Development – DFID) được những học mang và các cơ quan cải cách và phát triển ứng dụng thoáng rộng trong đối chiếu về sinh kế và đói nghèo. Khung phân tích này nói đến những yếu tố với thành tố vừa lòng thành sinh kế gồm những: (1) những ưu tiên mà lại con người thể nhận thấy được; (2) các chiến lược mà họ lựa chọn để theo đuổi các ưu tiên đó; (3) các thể chế, cơ chế và tổ chức ra quyết định đến sự tiếp cận của họ so với các loại tài sản hay thời cơ và các tác dụng mà bọn họ thu được; (4) những tiếp cận của họ đối với năm các loại vốn và kỹ năng sử dụng tác dụng các nhiều loại vốn bản thân có; (5) toàn cảnh sống của con người, bao gồm các xu hướng kinh tế, công nghệ, dân số, các cú sốc và mùa vụ(5).

Khung so sánh sinh kế bền chắc đề cập mang đến khái niệm “vốn” (capital), cho rằng có năm loại gia sản vốn, hay bề ngoài vốn, để bảo đảm bình an sinh kế hay sút nghèo, gồm những: (a) Vốn vật chất là hạ tầng và những loại hàng hóa mà tín đồ sản xuất phải để hậu thuẫn sinh kế; (b) Vốn tài chính ngụ ý về những nguồn lực tài thiết yếu mà con người sử dụng để đã đạt được các kim chỉ nam sinh kế của mình; (c) Vốn xóm hội là các nguồn lực thôn hội mà con người tiêu dùng để theo xua đuổi các mục tiêu sinh kế của mình, bao gồm: quan hệ, mạng lưới, thành viên nhóm, niềm tin, sự nhờ vào lẫn nhau với trao đổi cung ứng các mạng bình yên phi thiết yếu thống quan lại trọng; (d) Vốn bé người đại diện cho các kỹ năng, tri thức, năng lực làm câu hỏi và sức mạnh tốt, toàn bộ cộng lại tạo thành thành những điều kiện giúp con bạn theo đuổi các chiến lược sinh kế khác nhau và đã có được các mục tiêu sinh kế. Ở lever hộ gia đình, vốn con bạn là con số và chất lượng lao động của hộ và một số loại vốn này tùy trực thuộc vào đồ sộ của hộ, trình độ chuyên môn giáo dục và kĩ năng nghề nghiệp, kĩ năng quản lý, tình trạng sức khỏe, trí thức về các cấu tạo sở hữu chính thống và phi bao gồm thống (như các quyền, phép tắc pháp, chuẩn chỉnh mực, kết cấu chính quyền, những thủ tục…); (e) Vốn thoải mái và tự nhiên là tất cả những nguyên liệu tự nhiên để sinh sản dựng sinh kế. Có rất nhiều nguồn lực tạo nên thành vốn tự nhiên bao hàm cả những nguồn lực khu đất đai, nước, rừng, đa dạng sinh học, và hồ hết nguồn tài nguyên thiết yếu tái tạo nên như khoáng sản(6).

2. Tri thức phiên bản địa

Thuật ngữ “tri thức bạn dạng địa” được Robert Chambers cần sử dụng lần thứ nhất trong một ấn phẩm xuất bạn dạng năm 1979. Sau đó, được Brokensha cùng D.M.Warren sử dụng vào năm 1980 và tiếp tục được sử dụng, phân phát triển cho tới ngày nay(7).

Khác cùng với “tri thức hàn lâm” được hình thành đa số qua các nhà thông thái, được khối hệ thống hóa cùng truyền lại qua học vấn cùng sách vở, tri thức phiên bản địa được hình thành, trường thọ và cách tân và phát triển trong quy trình lao động sản xuất, ứng xử với môi trường xung quanh tự nhiên với xã hội của những thành viên trong cộng đồng; được ngã sung, hoàn thiện dần dần, được truyền từ đời này lịch sự đời khác thông qua nhiều hiệ tượng như: khiếp nghiệm, ca hát, câu đố, tập tục, thói quen… Tri thức bản địa và học thức khoa học có sự không giống biệt(8).

Về khái niệm tri thức phiên bản địa cùng vai trò của nó so với sự phát triển trong làng mạc hội tiền tiến cũng có nhiều ý kiến không giống nhau. Theo Mcelwee Pamela, một định nghĩa về tri thức bạn dạng địa là một trong thách thức. Một tổ được Ủy ban quốc tế của các Hiệp hội khoa học, một phòng ban khoa học toàn cầu đã nói rằng: con kiến thức truyền thống lâu đời là một khối tích lũy những kiến thức, phát âm biết, những tập quán và những cách diễn đạt được duy trì và cải tiến và phát triển bởi mọi con người có lịch sử lâu dài trong xúc tiến với môi trường thiên nhiên tự nhiên. Những phương pháp hiểu, giải thích và các chân thành và ý nghĩa tinh vi này là một phần của một phức hệ văn hóa bao hàm ngôn ngữ, tên thường gọi và các khối hệ thống phân loại, các thói quen áp dụng tài nguyên, lễ nghi, tín ngưỡng và quả đât quan… Tri thức truyền thống tạo cơ sở cho việc ra đưa ra quyết định của người địa phương về các khía cạnh cơ bạn dạng của cuộc sống hàng ngày: săn bắn, tiến công cá, hái lượm, nông nghiệp và chăn nuôi; chuẩn bị thức ăn, bảo tồn và phân phối thức ăn, xác định vị trí, lấy nước và dự trữ nước; tranh đấu chống lại mắc bệnh và mến vong; giải nghĩa các hiện tượng thời tiết cùng khí tượng; sản xuất những công núm và quần áo; tạo ra và bảo dưỡng nhà ở; triết lý và đi lại trên đất liền với biển; cai quản các mọt quan hệ sinh thái của thôn hội cùng tự nhiên, mê thích nghi với các thay đổi về môi trường, làng mạc hội…(9)

Phân loại tri thức bản địa

Các nhà phân tích Việt nam giới và trái đất thuộc nhiều nghành nghề chuyên môn không giống nhau phân loại tri thức bản địa không giống nhau, chưa tồn tại sự thống nhất.

Theo Simon Brascoupe’ cùng Howard Mann(10), tri thức bạn dạng địa bao hàm các lĩnh vực: 1) nntt và nghề làm vườn; 2) Thiên văn học; 3) Lâm nghiệp; 4) sức khoẻ bé người, những bí thuốc y học tập chữa bệnh truyền thống; 5) kiến thức về đầy đủ động vật, con cá và phần đa hệ sinh thái; 6) Sử dụng những nguồn tài nguyên vạn vật thiên nhiên và môi trường xung quanh bền vững; 7) Những khối hệ thống phân loại truyền thống lịch sử cho cuộc sống và những nguồn tài nguyên khác; 8) khối hệ thống kiến thức và phần đông phong tục truyền miệng; 9) Tinh thần, niềm tin; 10) các biểu tượng, ký hiệu; 11) văn hóa truyền thống và thẩm mỹ và nghệ thuật truyền thống.

Theo PGS, TS Hoàng Xuân Tý(11), tri thức bạn dạng địa bao gồm các lĩnh vực: 1) học thức về trồng trọt; 2) học thức về chăn nuôi; 3) tri thức về quản lý rừng với tài nguyên cộng đồng; 4) tri thức về bồi bổ và sức khoẻ con người; 5) học thức về tổ chức xã hội và truyền thụ kinh nghiệm cho nhỏ cháu.

Theo GS, TS Ngô Đức Thịnh(12), tri thức bạn dạng địa gồm những: 1) trí thức về tự nhiên và môi trường thiên nhiên (kể cả vũ trụ); 2) trí thức về bản thân con fan (cơ thể học, dưỡng sinh, trị bệnh); 3) trí thức về sản xuất, khai thác và sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên; 4) tri thức về ứng xử xã hội và thống trị cộng đồng; 5) tri thức về sáng tạo nghệ thuật.

Theo PGS, TS Phạm quang quẻ Hoan(13), tri thức phiên bản địa bao gồm các lĩnh vực: 1) trí thức về sử dụng, bảo vệ và cai quản nguồn tài nguyên thiên nhiên, đa số là rừng, khu đất đai với nguồn nước; 2) tri thức trong tiếp tế nông nghiệp; 3) học thức về những nghề bằng tay truyền thống; 4) trí thức về y học tập dân gian và chăm sóc sức khoẻ; 4) trí thức về điều hành quản lý và làm chủ xã hội.

3. Những nguồn lực sinh kế của các tộc bạn thiểu số vùng Đông Bắc

Nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực là một trong những yếu tố đặc biệt trong việc lựa lựa chọn sinh kế cho tất cả những người dân. Yếu hèn tố nhỏ người/người lao hễ trong cung cấp được review bởi các yếu tố như độ tuổi, trình độ chuyên môn học vấn và đào tạo và giảng dạy chuyên môn, trình độ tay nghề, năng suất lao động…

Giáo dục rộng rãi là nền tảng gốc rễ cơ bạn dạng của phát triển nguồn nhân lực những dân tộc thiểu số nói chung, cùng ở vùng Đông Bắc nói riêng. Kết quả điều tra yếu tố hoàn cảnh kinh tế – xóm hội những dân tộc thiểu số của Ủy ban Dân tộc triển khai năm năm ngoái cho thấy: các tỉnh vùng Đông Bắc gồm tổng số 4.578 ngôi trường học, trong đó có 1.384 trường mầm non, 1.388 trường đái học, 1.027 trường trung học cơ sở, 127 trường trung học phổ thông, 101 Trường phổ biến cấp 1-2.

Nguồn lực thiết bị chất

Nguồn lực vật hóa học được hiểu là cơ sở hạ tầng (phương một thể vận chuyển, con đường xá, xe pháo cộ, các tòa đơn vị và nơi ở an toàn, nguồn cấp cho nước và hệ thống xử lý rác rến thải, năng lượng, truyền thông), những công nỗ lực và technology (các nguyên lý và vật dụng sản xuất, hạt giống, phân bón, dung dịch trừ sâu, tập quán sản xuất).

Tính riêng rẽ đường giao thông nông xã ở các tỉnh Đông Bắc, hiệu quả điều tra hoàn cảnh kinh tế – làng mạc hội các dân tộc thiểu số của Ủy ban Dân tộc tiến hành năm năm ngoái cho thấy: những tỉnh vùng Đông Bắc gồm tổng số 14.560 thôn, trong số đó thôn gồm đường nhựa: 4.186; thôn có đường bê tông: 4.847; thôn gồm đường rải sỏi: 1.303; làng có những loại mặt đường khác: 3.656; không xác định: 567.

Nguồn lực tài chính

Nguồn lực tài bao gồm được phát âm là tiền huyết kiệm, các khoản tín dụng và vay nợ (chính thức cùng không chính thức), các khoản tiền gửi về, lương hưu, lương định kỳ.

Nguồn lực tự nhiên

Nguồn lực thoải mái và tự nhiên chủ yếu ớt là những loại đất canh tác, sản xuất, diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản, rừng tự nhiên và thoải mái (và rừng trồng), khí hậu, sinh vật… nguồn lực này là yếu ớt tố đặc trưng quan trọng ảnh hưởng tới sinh kế, với trực tiếp ảnh hưởng tới đời sống mỗi ngày của con người.

Tính riêng khu đất ở cùng đất sản xuất, hiệu quả điều tra yếu tố hoàn cảnh kinh tế – buôn bản hội các dân tộc thiểu số của Ủy ban Dân tộc triển khai năm 2015 cho thấy: các tỉnh Đông Bắc gồm 9.881 hộ dân cư tộc thiểu số thiếu khu đất ở, 43.403 hộ dân tộc thiểu số thiếu khu đất sản xuất.

Nguồn lực thôn hội

Nguồn lực xóm hội được phát âm là các mối quan hệ nam nữ giúp gia tăng sự tin yêu và tài năng hợp tác, mở rộng năng lực tiếp cận của các thành viên hộ gia đình dân tộc thiểu số tới những thể chế thiết yếu trị, tài chính và dân sự. Lấy ví dụ như sự hỗ trợ, thúc đẩy của buôn bản viên trong hợp tác ký kết xã, quan hệ giới tính thân tộc, quan liêu hệ cộng đồng dân tộc… Là thành viên của các tổ chức đoàn thể, hội, nhóm, xã hội tôn giáo, dân tộc… như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên… các yếu tố cấu thành mối cung cấp lực xóm hội có quan hệ hỗ tương với nhau. Nguồn lực buôn bản hội của mỗi hộ gia đình dân tộc thiểu số phụ thuộc vào vào các yếu tố như độ tuổi, giới tính của những thành viên vào hộ, những hội nhóm, xã hội mà những thành viên vào hộ tham gia, môi trường thiên nhiên văn hóa làng mạc hội, khu vực hộ sinh sống.

Nguồn lực thôn hội ảnh hưởng đến các nguồn lực khác, như: mối cung cấp lực bé người, nguồn lực tài chính, nguồn lực đồ dùng chất,…bằng cách cải thiện hiệu quả những mối dục tình kinh tế, giảm tác động của vấn đề tin tức không phù hợp và tin tưởng trong tài chính thị trường,…Nó cũng là kênh bớt nhẹ tác động của những cú sốc xuất xắc bù đắp cho sự thiếu hụt các nguồn lực khác trải qua mạng lưới quan liêu hệ.

Nguồn lực làng mạc hội siêu khó đo lường và thống kê và định lượng. Chẳng hạn, ko thể đánh giá nguồn lực buôn bản hội bằng phương pháp đếm số tổ chức triển khai xã hội tại địa phương. Không chỉ số lượng mà thực chất và chất lượng của các tổ chức này cũng khá quan trọng. Do đó, fan ta thường tìm hiểu xu hướng, liệu buổi giao lưu của các tổ chức xã hội này giỏi hơn giỏi xấu rộng trước, xét bên trên khía cạnh cung ứng cho cải cách và phát triển sinh kế hộ mái ấm gia đình dân tộc thiểu số? Liệu những quan hệ làng mạc hội bao gồm cản trở hay hỗ trợ phát triển sinh kế của hộ gia đình dân tộc thiểu số?(15).

4. Phát huy giá trị tri thức phiên bản địa trong cải tiến và phát triển sinh kế bền vững

Tri thức bạn dạng địa của người các tộc fan thiểu số ở việt nam là một phức hợp những kinh nghiệm được có mặt trong nạm ứng xử giữa hoạt động của cộng đồng trong một vùng môi trường xung quanh có các điều kiện tự nhiên ví dụ để sinh tồn. Nó được chọn lọc và truyền từ bỏ đời này khuất khác trong cộng đồng. Tri thức bản địa có vai trò rất đặc biệt trong sự phát triển, nhưng cũng có thể có những mặt hạn chế. Sự hạn chế này khởi nguồn từ đặc tính địa ph­ương (tính phiên bản địa, tính tộc ngư­ời) khôn cùng cao, yêu cầu khó phổ cập rộng rãi đến những tộc fan khác, vùng khác.

Thông thường, tri thức bạn dạng địa được tạo thành hai nhóm: các tri thức bên dưới dạng “kỹ thuật”; những tri thức bên dưới dạng văn hóa truyền thống tín ngưỡng, phương pháp tục… Trong việc thực hành trở nên tân tiến tại các khu vực nông thôn cùng miền núi, các tri thức về kỹ thuật được kết phù hợp với các tri thức khoa học văn minh để tùy chỉnh cấu hình các dự án tài chính – thôn hội; các tri thức về văn hóa truyền thống – làng hội được thực hiện cho mục đích cai quản các mối cung cấp lợi, bảo đảm an toàn môi trường sinh thái xanh trong khoanh vùng của cùng đồng…

Tri thức bạn dạng địa đã cùng đang góp phần phần đặc trưng vào việc giải quyết các vụ việc của địa phương với tộc người. Những trí thức về nông nghiệp trồng trọt (kỹ thuật xen canh, chăn nuôi, đa dạng và phong phú cây trồng, âu yếm sức khỏe trang bị nuôi, lựa chọn giống cây trồng); âu yếm sức khoẻ con bạn (bằng những phuơng dung dịch truyền thống); thực hiện và làm chủ tài nguyên vạn vật thiên nhiên (bảo vệ đất, thuỷ lợi với các hình thức quản lý nước khác); giáo dục (kiến thức truyền miệng, những ngôn ngữ địa phương)… đã bao gồm những chức năng nhất định vào xóa đói bớt nghèo cùng phát triển tài chính – làng hội. Mặc dù nhiên, chưa hẳn tri thức bạn dạng địa nào cũng khá được sử dụng như nhau và vạc huy tác dụng trong bối cảnh mới. Bởi vậy, chẳng thể chỉ chọn lựa và áp dụng tri thức khoa học, cũng thiết yếu chỉ phụ thuộc vào tri thức bản địa, vấn đề đưa ra là phải phối hợp hai nguồn tri thức ấy vì mục tiêu phát triển bền vững. Điều đó gồm nghĩa là, khi triển khai những dự án, họ phải nghiên cứu để lồng ghép với chuyển thiết lập những kinh nghiệm tay nghề trong đảm bảo đất, tính kế hoạch sản xuất, trong xen canh, luân canh…; hầu hết tri thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên… vào câu hỏi trồng, đảm bảo an toàn rừng, xây dựng quy mô VAC (vườn ao chuồng), VACR (vườn, ao, chuồng, rừng); xây đắp các quy mô vườn nhà, vườn cửa rừng. Trường đoản cú đó đóng góp thêm phần vào việc chuyển đổi nhận thức và chũm ứng xử trong không gian sinh tồn của fan dân vùng cao, chuyển từ tập quán khai thác thiên nhiên một chiều lịch sự tập quán chi tiêu và tái tạo ra thiên nhiên. ở kề bên đó, những học thức trong việc chăm sóc sức khoẻ cộng đồng; trong điều hành, thống trị con người, thống trị làng bản, làng mạc hội cùng với việc tôn vinh vai trò của tín đồ già, của tính cộng đồng, tính nhân văn…, của những quan hệ bền chặt trong gia đình, loại họ… là những kinh nghiệm tay nghề quý trong câu hỏi xây dựng nông thôn có tăng trưởng về kinh tế nhưng vẫn đảm bảo an toàn được vô tư xã hội và bảo vệ được môi trường. Đó chính là mục tiêu của phát triển chắc chắn mà chúng ta đang phía tới(16).

Tóm lại, tri thức bạn dạng địa gắn thêm bó mật thiết với cuộc sống đời thường của những tộc người thiểu số, được hưởng thụ trong lịch sử nên đa phần là những trí thức liên quan đến môi trường, cách thức sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt, chăm lo sức khỏe cùng đồng, tổ chức triển khai và làm chủ xã hội… Tri thức bản địa được phản ảnh đậm nét trong những bài dân ca, truyền thuyết thần thoại và các thực hành văn hóa của người dân tộc thiểu số. Để trở nên tân tiến sinh kế bền vững cho các tộc tín đồ thiểu số cần yếu chỉ phụ thuộc vào những tay nghề tri thức bạn dạng địa sẵn bao gồm của tín đồ dân và cộng đồng. Điều vớ yếu đề xuất làm là gửi giao văn minh khoa học – kỹ thuật văn minh vào đời sống và cấp dưỡng trên cơ sở phù hợp với giá trị văn hóa, tri thức bạn dạng địa của từng tộc người. Mục tiêu/kết trái sinh kế bền bỉ của tộc bạn thiểu số là: nâng cao thu nhập, cải thiện phúc lợi, giảm rủi ro khủng hoảng tổn thương, cải thiện bình yên lương thực, thực hiện tài nguyên vạn vật thiên nhiên bền vững.

__________________

Bài đăng trên tạp chí Lý luận thiết yếu trịsố 2-2020

(1) https://dantocmiennui.vn.

(2) ChambersvàRobert: “Rural development: Putting the last first”, Longman Scientific & Technical, co-published in the United States with John Wiley & Sons, Inc., NewYork, 1983, p.37-38.

(3) Department for International Development (DFID): “Sustainable livelihoods guidance sheets”, 1999, https://www.ennonline.net.

(4) Chambers, R. & Conway, G.R: Sustainable Rural Livelihoods: Practical Concepts for the 21st Century”, Discussion Paper 296, Institute of Development Studies, 1992.

(5), (6) Xem: Department for International Development (DFID) (1999): “Sustainable livelihoods guidance sheets”, https://www.ennonline.net; Nguyễn Văn Sửu (2010): “Khung sinh kế bền vững: Một cách phân tích toàn diện về trở nên tân tiến và bớt nghèo”, Tạp chí dân tộc bản địa học, số 2, tr.3-12.

(7), (11) Hoàng Xuân Tý và Lê Trọng Cúc (chủ biên): con kiến thức bản địa của đồng bào vùng cao trong nông nghiệp & trồng trọt và quản lý tài nguyên thiên nhiên, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội, 1998, tr.12.

(8) Vũ trường Giang: “Tri thức bản địa”, Tạp chí khoa học xã hội Việt Nam, số 6, 2012, tr.55-56.

(9) Alan, R. Emery & Associates: Guidelines for Environmental Assessments and Traditional Knowledge. A Report from the Centre for Traditional Knowledge of the World Council of Indigenous People, Ottawa, 1997.

(10) Simon Brascoupe’ & Howard Mann: A Community Guide lớn Protection Indigenous Knowledge, http://www.ainc-inac.gc.ca, 2001.

(12) Ngô Đức Thịnh: “Thế giới quan bản địa”, Tạp chí văn hóa truyền thống dân gian, số 4, 2004, tr.7.

(13) Phạm quang quẻ Hoan: “Tri thức địa phương (tri thức truyền thống) của các dân tộc thiểu số ở việt nam trong cuộc sống xã hội đương đại”, in trong: thông tin Dân tộc học tập năm 2005, Nxb khoa học xã hội, Hà Nội, tr.40.

(14) Đây là số liệu thống kê bình thường theo những tộc người của tất cả nước. Chúng tôi chưa tồn tại điều khiếu nại tính toán, chia bóc thu nhập của các tộc fan thiểu số ở những tỉnh vùng Đông Bắc.

(15) trần Lệ Bích Hồng: Ảnh hưởng trọn của cơ chế xóa đói giảm nghèo tới sinh kế của hộ nghèo dân tộc thiểu số ở thị trấn Võ Nhai, thức giấc Thái Nguyên, Luận án tiến sĩ chuyên ngành kinh tế Nông nghiệp, ngôi trường Đại học kinh tế tài chính và quản trị marketing Thái Nguyên, 2018, tr.41-42.

Xem thêm: Những Điều Cần Biết Về Nhóm Thuốc Statin Là Gì ? Tác Dụng Và Lưu Ý Chớ Bỏ Qua

(16) Vũ trường Giang: “Bảo tồn tri thức phiên bản địa của các dân tộc thiểu số sinh hoạt Việt Nam”, tạp chí Dân tộc, số 111, 2010, tr.28-29.